Populus Scaldis
Nieuwsbrief voor de geïnteresseerden en de vrijwilligers van het Gemeentearchief Schouwen-Duiveland.
Nr. 19, maart 2004
NIEUWE TOEGANGEN (1)
Sinds kort is een nieuwe toegang geplaatst bij de serie kopieën van bronnen voor genealogisch onderzoek. Het betreft lijsten van begraven personen te Zierikzee over de periode 1689-1751. Deze lijsten werden samengesteld ten behoeve van de collaterale successie. De originelen berusten in het archief van de Rekenkamer van Zeeland in het Zeeuws Archief te Middelburg. De lijsten zijn vooral belangrijk omdat de begraafboeken van Zierikzee, op één na, alle verloren zijn gegaan bij het bombardement van Middelburg in 1940, waarbij onder andere het toenmalige rijksarchief zwaar werd getroffen.
NIEUWE TOEGANGEN (2)
Om het zoeken naar bouwvergunningen te vergemakkelijken, is het Gemeentearchief bezig de toegangen daarop, voor zover aanwezig, beschikbaar te stellen in de studiezaal. In dat kader is sinds kort een nieuwe toegang beschikbaar. Het gaat om de eigentijdse toegang op de bouwvergunningen van de Gemeente Brouwershaven (Brouwershaven, Dreischor, Noordgouwe en Zonnemaire). Het betreffende kaartsysteem is geheel gekopieerd en in ingebonden vorm beschikbaar. Deze toegang loopt over de periode 1946-1996 en valt in twee delen uiteen, namelijk de periodes 1946-1993 en 1992-1996. Voor wat betreft de beginperiode is deze toegang niet compleet. Niettemin zal deze nieuwe toegang bij het zoeken goede diensten bewijzen.
De toegang is ingedeeld naar adres en bevat per pand een opsomming van alle verleende vergunningen.
Zie voor meer informatie over deze toegangen de vorige nieuwsbrieven nummers 17 en 18.
NIEUWE TOEGANGEN (3)
In de computer die zich in studiezaal 2 bevindt, zijn sinds kort de gereedgekomen toegangen op de bouwvergunningen van Middenschouwen (c. 1940)-1996 en Zierikzee, 1941-1996. De beide Excelbestanden zijn geordend op adres.
Wat Middenschouwen betreft bevat het de kernen en/of buurtschappen Scharendijke, Elkerzee, Ellemeet, Kerkwerve, Looperskapelle,
Brijdorpe en Moriaanshoofd.
NUTSSPAARBANK ZIERIKZEE
 |
In april zal er een plaatsingslijst verschijnen op
het in 2002 in bewaring genomen archief van de Nutsspaarbank te
Zierikzee. Deze spaarbank was een van de oudste Nutsspaarbanken in
Nederland en heeft de respectabele leeftijd van 180 jaar bereikt.
Het 175-jarig bestaan van de bank is in 1994 in Zierikzee nog
groots gevierd.
Het archief bevat een complete serie notulen van het bestuur van de bank vanaf 1819 tot aan 1996. Het grootste deel van het archief wordt gevormd door de 19 e eeuwse financiële administratie. De Nutsspaarbank was opgericht met de bedoeling de “thans bij velen verwaarloosde deugd van spaarzaamheid bij den midden stand zoo veel mogelijk aan te kweeken en te bevorderen, door aan Ambachtslieden, Daglooners, Dienstboden en andere personen gelegenheid te geven, nu en dan eene kleinigheid van hun verdiend loon, welke zij welligt anders nutteloos zouden verteeren, af te zonderen, en veilig te doen bewaren.” Het saldo van elke spaarder werd door de boekhouder minutieus bijgehouden. De spaarders kwamen van het hele eiland; de ingelegde bedragen waren meestal niet groot. De bank belegde het ingelegde spaargeld in obligaties en pandbrieven en wist zo meestentijds een bescheiden winst te boeken. Later in de 19e eeuw ging de bank ook hypotheken verstrekken. Het archief biedt een boeiend kijkje in het bankwezen in Zierikzee in de 19e en 20e eeuw. Tegelijkertijd geeft het een beeld van de wijze waarop in het verleden door onze voorouders met dubbeltjes en kwartjes een bescheiden kapitaaltje bijeen werd gespaard. Tot slot nog een opmerking: in verband met de privacybescherming zijn de stukken uit de laatste vijftig jaar niet zo maar toegankelijk. Voor inzage van deze stukken moet eerst toestemming worden gevraagd. |
NIEUW: OPZOEKEN VAN INVENTARISSEN
De vaste bezoekers van de studiezaal voor originelen zijn inmiddels vertrouwd geraakt met de daar geplaatste roze en gele banden. Hierin zijn alle aanwezige inventarissen en plaatsingslijsten opgeborgen waarover het gemeentearchief beschikt. Het systeem met de tabbladen waarmee tot op heden is gewerkt, maakt het invoegen van nieuwe plaatsingslijsten niet bepaald gemakkelijk. Daarom is besloten over te gaan op een ander systeem, dat al bij vele andere archiefdiensten wordt gehanteerd. Hierin krijgt elke inventaris of plaatsingslijst een nummer. De toegangen worden op volgorde van dit nummer in de band geplaatst. Nieuwe toevoegingen worden in volgorde van hun gereedkoming, voorzien van een volgnummer, achteraan in de laatste band geplaatst. De logische systematiek van het archievenoverzicht gaat hiermee verloren.
Die logische volgorde is wel behouden in de nieuwe toegangen op de aanwezige inventarissen die in de studiezaal worden geplaatst. Met behulp van deze lijsten kan naar een archieftoegang (inventaris of plaatsingslijst) worden gezocht. Hierin is de bekende volgorde van de archieven volgens het archiefvormersoverzicht terug te vinden.
Nieuw zal zijn een lijst van alle archieftoegangen, gesorteerd op plaats. Een bezoeker die wil weten welke archieven specifiek betrekking hebben op bijvoorbeeld Ellemeet, hoeft niet meer het hele archievenoverzicht door te nemen, maar kan dat voortaan in één oogopslag zien.
De nieuwe banden worden in de loop van april op de studiezaal geplaatst.
AANWINSTENLIJST 2003
In februari kwam de lijst van aanwinsten 2e helft 2003 beschikbaar. Het aantal aanwinsten is opnieuw omvangrijk. Exemplaren van deze aanwinstenlijst liggen gereed om mee te nemen in het folderrek bij de koffiehoek van het Gemeentearchief. Deze lijst is, evenals de vorige, ook te raadplegen op de website.
FIRMA OCHTMAN, MANUFACTUREN IN ZIERIKZEE
Onlangs verscheen een fraaie publicatie over de firma Ochtman. De auteur is dr. Pieter A.A. Klok, die na zijn werkzame leven als chirurg, geboeid raakte door de geschiedenis van zijn voorouders. Zijn gelijknamige grootvader was de laatste firmant van de Firma Johannes Ochtman. Deze winkel in manufacturen was tot in de verre omgeving bekend. De firma was gevestigd aan de Appelmarkt. Grondlegger was Johannes Ochtman in 1816. Het boek is een waardevolle bijdrage aan onder meer de geschiedenis van de Zierikzeese middenstand in de 19de eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw.
| De publicatie is fraai verzorgd en een voorbeeld
hoe genealogisch onderzoek kan uitmonden in een breed opgezette
studie naar een middenstandsfamilie. Een samenvatting van deze
studie zal verschijnen in de Kroniek van het land van de
zeemeermin (Schouwen-Dui-veland) – 2004.
Tijdens de aanbieding van het boek op 24 februari 2004 in het gemeentehuis van Schouwen-Duiveland sprak de auteur waarderende woorden in de richting van de medewerkers van het Gemeentearchief. Hij noemde in dit kader ook met nadruk de toegangen, gemaakt door de vrijwilligers. Ook hen wilde hij graag bedanken voor het werk waardoor zijn onderzoek werd vergemakkelijkt. Die waarderende woorden brengen we graag op deze plaats over. Het boek, dat in een beperkte oplage verscheen, is verkrijgbaar in de boekhandel en bij de au teur en kost € 18,75. Een inkijkexemplaar is te vinden in de kast met tijdschriften in studiezaal 1. Pieter A.A. Klok, De geschiedenis van de Firma Johannes Ochtman (1816-1947) op de ` Appelmarkt D 360/361 in Zierik-zee , Rosmalen 2004, 208 pagina’s, ISBN 90-9017808-2. |
 |
GENEALOGIEËN SCHOUWEN-DUIVELAND
Opnieuw is de serie genealogieën van families van Schou-wen-Duiveland, samengesteld door mr. A.S. Flikweert uit Middelburg, uitgebreid (zie ook Populus Scaldis, nummers 14, 15, 16, 17 en 18).
De nieuwe aanvulling betreft de families Batenburg, Boogaart, Boudeling, Van der Bijl, Eerland, Hage, Hendrikse, Kooman, Mulder, Plaating, Steenland, Van Strien (Nieuwerkerk), Stuik, Turelure en Voorbeijtel.
Deze nieuwe genealogieën zijn ingevoegd in de betreffende ordners, die te vinden zijn in studiezaal 2 (gele ordners).
Een geheel bijgewerkte lijst van de serie genealogieën is onder meer te vinden op de website
De omvang van de serie is uitgegroeid tot vijf ordners.
NIEUWE MEDEWERKSTER GEMEENTEARCHIEF
Per 1 februari heeft het Gemeentearchief een nieuwe medewerkster in de persoon van drs. Ineke van den Broek. Zij studeerde kunstgeschiedenis en volgde de Archiefschool. Mede vanwege haar takenpakket heeft zij ook zitting genomen in de redactie van deze nieuwsbrief.
We heten haar van harte welkom en wensen haar een goede tijd toe.
SOVJETONDERDANEN
Op 19 november 2003 promoveerde Feiko H. Postma in Leiden. Dat is hier het vermelden waard, onder andere omdat het om een oud-Zierikzeeënaar gaat. Het proefschrift draagt als titel De repatriëring van Sovjetonderdanen uit Nederland, 1944-1956. Mythe en Waarheid.
In dit proefschrift werpt de nieuwe doctor een ander licht op bekende kwesties. Zo toont hij aan dat er geen sprake was van een harde opstelling van de Nederlandse autoriteiten ten aanzien van de repatriëring van inwoners van de Sovjetunie. Het ging om inwoners van Armenië, Estland, Letland, Litouwen, maar vooral om Russen. Onder de laatsten waren ook Georgiërs. Ook op Schouwen-Duiveland verbleven in het onderzochte tijdvak Sovjetonderdanen. Het waren Armeniërs, die in Duitse krijgsdienst waren getreden.
Het in kloeke vorm uitgegeven proefschrift is te koop in de boekhandel (ISBN 90 6707 573 6) en uitgegeven bij De Bataafsche Leeuw in Amsterdam. Het boek is ook ter inzage in de studiezaal.
 |
detail foto Nobelpoort.
Fotograaf R. ten Kate
VRIJWILLIGERSNIEUWS (1)
Op vrijdagmiddag 30 januari 2004 werd in het Zierikzeese stadhuis het huwelijk voltrokken tussen Henk Dalebout en Eva Oseptsova. Ook langs deze weg willen we Henk en Eva van harte feliciteren. Het moet voor Henk een bijzondere ervaring zijn geweest op deze weg mee te helpen aan het samenstellen van een akte van de burgerlijke stand. Juist nu hij zelf in het kader van zijn vrijwilligerswerk zoveel huwelijks- en andere akten heeft bewerkt.
Zoals de naam van Eva al doet vermoeden is zij uit het buitenland afkomstig. Eva is afkom-stig uit Estland. Een in veel opzichten boeiend land dat op 1 mei 2004 gaat toetreden tot de Europese Unie. Een expert uit Estland omschreef zijn landgenoten als licht ironisch, afstandelijk en afwachtend. Dat sluit goed aan bij wat Schouwenaren ook voor een deel plegen te zijn. We wensen hen beiden alle goeds toe.
VRIJWILLIGERSNIEUWS (2)
In de kring van de vrijwilligers heten we van harte welkom Urian Huber uit Zierikzee. Hij gaat zich bezig houden met het materieel herverpakken van een deel van de fotocollectie van het Gemeentearchief. We wensen hem ook vanaf deze plaats veel succes toe.
VITRINE HAL
In verband met het overlijden van H.K.H. Prinses Juliana is in de vitrine in de hal van het Gemeentearchief een keuze te vinden uit het materiaal over de band tussen de overleden oud-koningin en Schouwen-Duiveland.
PEUKEN EN ZOUT
In februari zijn bij de voordeur van het Gemeentearchief twee attributen geplaatst. Beiden houden verband met uw veiligheid.
De eerste is een paal met ‘doos’ daarop voor sigaretten sigarenpeuken. De plaatsing houdt verband met het verbod om in openbare gebouwen te roken.
De tweede is een kist met oranje deksel. Daarin bevindt zich strooizout. In de winterdagen kunnen we met behulp daarvan zorgen dat de toegang ijsvrij wordt gemaakt.
GEMEENTEARCHIEF GESLOTEN IN 2004
Wegens verplichte ADV is het Gemeentearchief in 2004 gesloten op vrijdag 21 mei (de dag na Hemelvaart), vrijdag 24 dec. en vrijdag 31 dec.
Colofon:
GEMEENTEARCHIEF
SCHOUWEN-DUIVELAND
LAAN VAN ST.HILAIRE 2
POSTBUS 5555
4300 JA ZIERIKZEE
tel.: 0111-452 320
e-mail: gemeentearchief @schouwen-duiveland.nl
Redactie:
Ineke van den Broek
Reitse Keizer
Aad Pattenier
Huib Uil
